theatermaken als collectief

theatermaken in collectief

“Wer nicht von dreitausend Jahren sich weiß Rechenschaft zu geben,
bleib im Dunkel unerfahren, mag von Tag zu Tage leben.” – Goethe

~ zieken, strevers, mooidoenerij en vernielzucht – het hele circus van de wereld ~

Twee weken tijd hadden we om iets op het buurtfeest te brengen. Uit ervaringen met de verschillende ateliers, werkprocessen en andere groepsprocessen, had ik  al geleeerd dat discussies zelden naar oplossingen leiden. Op die manier probeerden we enkele andere benaderingen om een koers te varen richting ons doel.

Discussietijd (of doelen met elkaar afstemmen) probeerden we zoveel mogelijk in te dijken, door op tijd te beginnen en die op een leuke manieren te voeren – zoals bij een ontbijt, een koffie of samen tijdens het eten. Dit werkte heel goed als brainstorming, om ideeën te laten resoneren, en werkte zeer goed als opening van een dag om met iedereen op eenzelfde lijn te staan. Wanneer die lijn gevonden werd, stroomde de groep in een dergelijke natuurlijke manier dat de juiste persoon de juiste toevoeging maakte op het juiste moment.

Met zijn allen voelden we heel duidelijk dat er ook telkens als groep de mogelijkheid bestaat om de easy-way-out te kiezen, wanneer we ons niet bewust waren van elk moment. Verder ervaarde ik vaak een energieval wanneer er een negatieve gedachte opstak die ik niet kon onderdrukken. Op dergelijke momenten leek het of het groepsidee (dat zich intussen vormde) vaak zwabberde van de ene kant naar de andere kant, zonder daadwerkelijk nog zijn doel te kennen. Het werd een bepaalde kant opgezogen om een tekort van energie aan te vullen. Enige manier om het opnieuw de juiste kant te doen opgaan was energie focussen op de hele groep als een gelijkwaardig geheel. Dit was essentieel. Vaak kwam zo het probleem aan bod en loste het op.

Wanneer toen alle doelen op elkaar waren afgestemd, konden we met het eigenlijke werk beginnen. Wat opviel, is dat alle groepsleden doorheen het hele proces verschillende taken op zich nemen met een verschillend gewicht, maar wel evenveel verantwoordelijkheid dragen.  Wanneer een individu het naliet zijn of haar vooropgesteld zelfstandig werk niet uit te voeren, merkten we later in het groepsproces daar dan ook een blokkade te vinden en kon de groep niet verder. Op dergelijke momenten probeerden we via discussies en besprekingen opnieuw naar nieuwe wegen te zoeken om om het probleem heen te komen zodat we niet slinkten.

Het fameuze butterfly effect was ongelooflijk sterk aanwezig. Een positief idee dat gedragen werd vertakte tot nieuwe ideeën, en betekende worteltjes van nieuwe boompjes. Een negatief idee zaaide zich snel uit in de hele groep tot iemand -met liefde- aantoonde dat het anders kon. Een dergelijk negatief idee toonde ofwel een storing tussen het idee en het individu, en kon overwonnen worden door een gelijkwaardige weg tussen individu en groep te vinden (zodat we een belangrijk onderdeel van onze groep/ons idee niet zouden verliezen), ofwel toonde die aan dat een individu het proces naar zich toe wou trekken. Op een dergelijk punt was het noodzakelijk het individu aan te tonen wat hij of zij deed en dat het uiteindelijke doel in gevaar zou komen. Absoluut noodzakelijk was ieder moment in het gesprek als duidelijke zetten zien die de constructie van een mooi idee in stelling zetten. Een onduidelijkheid links laten liggen, betekende een onzekerheid in de fundering, waardoor later dingen zouden kunnen instorten.

In ons verhalengroepje waren we met 9 mensen. Vier mensen hadden voor zichzelf op voorhand al beslist welk verhaal ze wilden doen en besteedden zo hun tijd met elkaar om die dingen uit te werken. De vijf overigen (waaronder mezelf) zochtten naar een gemeenschappelijke basis, een thematische benadering, logische volgordes, concrete uitwerkingen en probeerden ieder individu zoveel mogelijk vrijheid en mogelijkheden te geven voor de uitwerkingen van de ideeën.

Toch was het vaak zo dat mensen er moeilijkheden mee hadden dat wanneer ze als individu ervoor kozen om tot middernacht door te werken ze datzelfde niet konden eisen van anderen. Dat mensen wel bevraagd mochten worden of ze zo een deel van de verantwoordelijkheid wel namen is wel essentieel. Door het in vraag te stellen dachten mensen na over het doel en gingen mee naar oplossingen zoeken. Door mensen ideeën of werkwijzen op te dringen neigden we naar fascisme, en gingen mensen zich afsluiten. Belangrijk was het op een dergelijke manier benaderen dat ieder mens op iedere moment bleef zien dat het doel het groepsidee was.

Het leerde mij inzien dat je enkel een keuze voor jezelf kan en mag maken, en enkel ideeën kan opperen of voorstellen in de groepsbubbel om het proces natuurlijk vloeiend en staande te houden. Een wet hanteren, een regel opleggen, democratisch stemmen of een hiërarchie opstellen en proberen handhaven was altijd dodelijk. Veel beter is logisch nadenken en discussiëren. Aangezien er altijd 1 doel is, is een meningsverschil altijd een storing. Mensen die zeggen ‘zo ben ik’ of ‘dan denken we daar anders over’ zonder in gesprek te willen treden, sluiten zich af en willen zich slechts gedeeltelijk voor het gemeenschappelijke doel inzetten. Een akkoord of harmonie bereik je enkel door intelligentie te stimuleren in plaats van te onderdrukken.  Op die manier namen verschillende personen op verschillende momenten verschillende rollen. De persoon die aanvoelde wat nodig was op het moment, nam die taak op zich en hielp het proces zo altijd ten goede.

Kamelot begint aan een ronde tafel. Gelijkwaardig denken en zijn ook. En dat was voor mij de allergrootste wens te ontdekken. Meer zelfs, ik ontdekte in het proces momenten waar dit lukte. Hoewel het tijd en energie kostte, het eindelijke doel werd er veel energetischer en tijdwinnend/bewustzijnwinnend op.

Dit heb ik persoonlijk geleerd:

Negatieve uitspraken wijzen vaak op een storing tussen het individu en het groepsidee. Kunst onstaan daaruit, drukt die storing, of de wegen naar een akkoord, uit. Negatieve ideeën zijn bijgevolg handig om te zien waar je allen aan elkaar kan verbinden. Meer zelfs, wanneer je het resultaat van het einddoel midden in de groep legt – als gelijkwaardig – dan is IEDERE negatieve gedachte onderweg naar het doel, zeker op te lossen door een van de individuen door de postieve reflectie van het probleem kent, want het doel is een geboorte van het gemeenschappelijke idee. Daarom:

Kunst gaat om de juiste puzzelstukjes met elkaar te verbinden. Iedereen in het groepsproces heeft een gelijkwaardig stukje van de puzzel. Pas wanneer iedere kant van ieder individu gelijkwaardig wordt belicht, ontstaat een idee dat alle dimensies wil bewandelen. Het doel ligt altijd in de cirkel tussen alle individuen. De KUNST bestaat eruit het werkproces zo bewust, consequent, onbevooroordeeld en eerlijk met ieder individu aan te gaan. Hoe rijker de weg afgelegd, hoe rijker het resultaat.

Het doel heiligt de middelen nooit. De weg bewandeld, elkaar dragend, heiligen het doel.

En hiermee is de geschiedenis voorbij.

Want zo zal die leven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s